Yürütmenin Durdurulması Talebi ve İdari İşlemin İptali Davası

İdare, kamu gücünü kullanırken bazen hukuka aykırı işlemler tesis ederek vatandaşların, memurların veya şirketlerin mağduriyetine yol açabilir. Haksız bir atama, disiplin cezası, ruhsat iptali veya yıkım kararı ile karşılaşıldığında; bu işlemin hukuk aleminden silinmesi için açılacak idari işlemin iptali davası, hukuk devletinde bireyin en güçlü güvencesidir. Ancak dava süreci devam ederken işlemin uygulanması, kişiler üzerinde telafisi imkansız zararlar doğurabilir. İşte tam bu noktada, dava sonuçlanana kadar sizi koruyan yürütmenin durdurulması (YD) mekanizması hayati önem taşır. Bu rehberimizde, iptal davası süreçlerini ve YD kararı almanın şartlarını idari yargı pratiği ışığında inceledik.

Son Güncelleme : Aralık 2025

İdari İşlem Nedir?

İdari işlem nedir? İdari işlem; idari makamların kamu gücü kullanarak idare işlevine yönelik olarak tesis etmiş oldukları idare hukuku alanında sonuç doğuran işlemlerdir. İdari işlemler tek yanlıdır. Hukuka uygunluk karinesinden yararlanırlar yani bir idari işlemin aksi yargı kararıyla ispat edilene kadar yapılan işlem hukuka uygun kabul edilir. İdari işlem hukuk dünyasında sonuçlar doğurur.

İdare tarafından tesis edilen idari işlemlerin hukuka aykırı olması ya da hakkaniyete aykırı olması hallerinde, kişilerin menfaatinin zedelenmesi sonucunda iptal yoluna başvurulabilir. Bu konuda idari işlemin iptali davası açılabilir.

Bu yazımızla birlikte, genelde idari bir işlem olan Pasaport Tahdit Kaldırma başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

İdari İşlemin İptali İçin Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?

Anayasa 125.maddede idarenin her türlü eylem ve işlerine yargı yolunun açık olduğu düzenlenmiştir. Anayasal bir zemine dayanarak kişiler, aleyhlerine sonuç doğuran idari işlemin iptali için yargı yoluna başvurur, bu durumda açılan davaya idari işlemin iptali davası denir. Hukuki olarak ele alınan konuda süreç, yürütmenin durdurulması talepli iptal davası olarak de düşünülebilir.

İptal Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

İptal davaları; yalnızca idari işlemler için açılabilir. İdari işlemler, idarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla yaptığı işlemlerdir. İdari eylemlere, idari sözleşmelere ve idarenin özel hukuk işlemlerine karşı iptal davası açılamaz. İdari işlem için hukuka aykırılık iddiası olmalıdır. İptal davası açabilmek için;  menfaat ihlali şarttır. Ayrıca idari işlemin tamamlanmış ve kesinleşmiş olması gerekir. Bu şartların sağlanması halinde yürütmenin durdurulması talepli idari işlemin iptali davası açılabilir.

Yürütmenin Durdurulması Talepli İptal Davasının Ön Koşulları Nelerdir?

Yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açabilmek için; öncelikle idari işlemden kaynaklı olarak kişinin menfaatinin ihlalinin gerçekleşmiş olması, davanın yetkili mahkemede açılması ve 60 günlük yasal sürenin aşılmamış olması gerekmektedir.

İdari işlemin iptali davasında görevli mahkeme aksine düzenleme olmadıkça İdare Mahkemeleridir. Yetkiye ilişkin olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu  İYUK 39 un 32. Maddesinde ifade edildiği üzere; “Bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.”

Kanuni düzenlemeye bakıldığı takdirde, iptal davası açabilmenin ön koşulları şu şekildedir;

• Dava, yetkili mahkemede açılmalıdır.
• Süre olarak yukarıda bahsedilen süre altmış gün aşılmamalıdır. Aksi takdirde dava süre aşımından reddedilecektir.
• En önemli koşullarda birisi, kişinin yapılan işlem sonucunda menfaatinin ihlalinin gerçekleşmiş olmasıdır.

Bu yazımızla birlikte Polis ve Jandarma Disiplin Cezasına İtiraz ve İptal Davası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

İdari İşlemin İptali Davası Kime Karşı, Hangi Sürelerde Açılmalıdır?

İptal davaları hukuka aykırı oldukları ileri sürülen idari işlemlerin geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması için açılan idari davalardır. Bir idari işlemin hukuk aykırı olduğu iddiası ile açılır. Davanın açıldığı taraf idaredir fakat gerçek anlamda idare davanın tarafı değildir. Uyuşmazlık konusunu oluşturan idari işlemi gerçekleştiren idare, taraf olarak gösterilir. Ancak işlemi yapan ve uygulayan idari merci farklı ise işlemi uygulayan idari mercie karşı iptal davası açılır.

Davayı açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir düzenleme olmadıkça ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakan Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış ve Vergi Mahkemeleri’nde otuz gündür. Altmış günlük süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihten itibaren başlar.

Bir tablo ile  durumu netleştirecek olursak.

Konu ile ilgili olarak Görevden Ayrılan Öğretim Üyelerinin Göreve Dönüşü başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

Emsal Yürütmeyi Durdurma Kararı

Ofisimiz kurucu avukatlarından Yasemin Berna Aslanbay tarafından yapılan başvuru üzerine alınan bir emsal kararı da burada paylaşmak isteriz. Ofisimiz avukatı Yasemin Berna Aslanbay tarafından müvekkilimiz adına açılan davada, Ankara 22. İdare Mahkemesi, 31. Dönem Polis Meslek Eğitim Merkezi Giriş Mülakat sınavında başarısız sayılma işleminin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiş ve yürütmeyi durdurma kararı vermiştir.

Emsal karar olan pomem yürütmeyi durduruma kararı ile ilgili içeriğimize ve kararın kendisine bu alandan ulaşabilirsiniz.

İptal Davasının Sonuçları?

İptal davası ön koşulla nedeniyle reddedildiği takdirde dava konusu yapılan işlem hakkında herhangi bir sonuç doğmaz. Taraflar, süre aşımıyla reddedilmiş olması durumu haricinde, eksik olan ön koşulu yerine getirerek yeniden iptal davası açabilirler.

Dava esastan reddedildiği takdirde, dava konusu idari işlemin hukuka uygun olduğu varsayılır. Davacı aynı işleme karşı yeniden iptal davası açamaz. İptal davası kabul edilirse idari işlemin varlığı sona erer.

İşlem tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalkar. İptal kararı genel etkilidir, sadece davayı açan kişi için değil herkes için etkili hale gelir. İdare verilen iptal kararını derhal uygulamalı, kararın tebliğinden itibaren otuz günü geçmemelidir. İptal kararlarının uygulanmaması ağır bir hizmet kusurudur. Uygulanmaması halinde idare aleyhine idari yargıda maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Yürütmenin Durdurulması Nedir?

Yürütmenin durdurulması, dava konusu işlemin uygulanmasını erteleyen bir yargısal karardır. Yürütmenin durdurulması istemi, yalnızca açılacak bir iptal davasında ileri sürülebilir. İptal davasına sıkı olarak bağlıdır. Yürütmenin durdurulması, geçici bir önlem niteliğindedir. İdarin işlemin uygulanmasını belirli bir süre ertelemektedir.

Yürütmenin Durdurulması Koşulları Nelerdir?

Yürütmenin durdurulması kararının verilebilmesi için gerekli koşullar şunlardır.

• Davacının mutlaka bu yönde bir istemi olmalıdır.
• Açılmış olan bir iptal davasından istenebilir.
• Karar teminat karşılığında verilir fakat durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir.
• İdari işlem uygulandığı takdirde giderilmesi güç ya da olanaksız zararlar doğmalıdır. idari işlem açıkça hukuk aykırı olmalıdır.

Yürütmenin Durdurulması Talebinde Bulunabilmek İçin İdarenin Savunmasının Alınması Gerekli Midir?

Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Yolu

Yürütmenin durdurulması kararının hukuka aykırı olduğunu düşünen ilgililer, kararı veren yargı merciine göre itiraz edebilirler. İdare ve vergi mahkemelerince kurul, ya da tek yargıçla verilenlere karşı, bölge idare mahkemesine, Bölge idare mahkemelerince verilenlere karşı, en yakın bölge idare mahkemesine, Danıştay dava dairelerince verilenlere, konusuna göre, ya İdari, ya da Vergi Dava Daireleri Kuruluna, çalışmaya ara verme süresi (adli tatil) içinde ise, idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı, en yakın nöbetçi mahkemeye veya kararı veren hâkimin katılmadığı nöbetçi mahkemeye itiraz edilebilir.

Yürütmeyi durdurma kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Bu kararlara karşı bir kez itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talepli iptal davası konusunda uzman bir avukat desteği almak önemlidir.

Yürütmenin Durdurulması Kararının Sonuçları Nelerdir?

Yürütmenin durdurulması kararı verilince dava konusu işlem hiç yapılmamış sayılır ve işlemden önceki durum geri gelir. Yürütmenin durdurulması talepli iptal davası bu anlamda önemli sonuçlar doğurmaktadır.  Bu karar dava sonuna kadar devam eder, mahkeme davayı esastan reddettiği takdirde karar kendiliğinden ortadan kalkar. Bu durumda idare tesis ettiği işlemini uygulayabilir.

Yürütmenin durdurulması kararının uygulanmaması idarenin mali sorumluluğuna yol açacaktır. Dolayısıyla mahkeme tarafından karar verildiğinde idare durdurma kararı verilen işlemi geri almalı, gecikmeksizin yeni işlemi tesis etmelidir. Kararların gereğini yerine getirme süresi hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden itibaren başlayarak otuz günü geçemez.

Hakimler Yürütmeyi Durdurma Kararı Verirken Neye Bakar?

Hakimler yürütmeyi durdurma kararı verirken genel olarak neye bakarlar? Eski bir hakim gözüyle konuyu değerlencirecek olursak; bu konuda genel olarak kağıt üzerindeki hukuka aykırılık yetmez, ‘telafisi güç zarar’ şartının somutlaştırılması gerekir. Örneğin; bir memurun başka şehre atanması tek başına YD sebebi olmayabilir ama çocuğu ağır hastaysa bu bir telafisi güç zarardır.

İşte bu gibi durumların değerlendirilmesi ve ortaya konması idari işlemin iptali ve YD kararı alırkan önemli olmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yürütmenin durdurulması kararı kaç günde çıkar?

Dosyanın yoğunluğuna göre değişmekle birlikte, aciliyet varsa 1-3 ay içinde, çok acil hallerde tebligat yapılmadan birkaç günde çıkabilir.

İdari işlemin iptali davası açma süresi kaç gündür

 İdari mahkemelerde genel dava açma süresi, işlemin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gündür. Vergi mahkemelerinde ise bu süre 30 gündür. Ancak bazı özel kanunlarda (örneğin kamulaştırma) farklı süreler olabileceği için süre hesabı dikkatle yapılmalıdır.

Yürütmeyi durdurma kararı kesin midir?

Hayır, bu bir ara karardır. Davanın esası hakkında sonradan farklı bir karar verilebilir.

Yürütmenin durdurulması (YD) kararı hangi şartlarda verilir?

Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için İYUK 27. madde gereği iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1. İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması,

2. İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Bu iki şarttan biri eksikse mahkeme YD talebini reddeder.

Yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse ne yapılabilir?

YD talebinin reddine ilişkin karara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 7 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi’ne (BİM) itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

İdare Mahkemesi kararı ne kadar sürede sonuçlanır?

Dosyanın kapsamına, delil durumuna ve mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte, idari davalar ortalama 8 ay ile 1.5 yıl arasında sonuçlanmaktadır. Yürütmenin durdurulması kararları ise genellikle davanın ilk 1-3 ayı içinde karara bağlanır.

Dava açarken avukat tutmak zorunlu mudur?

Hukuken zorunlu değildir ancak İdare Hukuku, şekil şartlarının çok katı olduğu (süre, görev, husumet vb.) bir alandır. Usuli bir hata davanın esastan reddine neden olabileceği için, sürecin İdare Hukuku alanında uzman bir avukatla yürütülmesi önerilir.

Sonuç

Bu yazımızda idari işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması talepli iptal davası konusu detayları ve süreleri ile ele alınmıştır. İdari işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması ile ilgili her konuda hak kaybı yaşamamak için süreçlerin uzman bir idare avukatı tarafından takip edilmesinde yarar vardır. Aslan & Duran Hukuk ve Danışmanlık, bünyesinde bulunan, Ankara İdare Mahkemesi Avukatı kadrsou ile müvekkillerinin hukuki sorunlarına çözüm bulmaktadır.

Memur disiplin cezalarından birisi olan kademe ilerlemesinin durdurulması cezası başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.